अग्रलेख :
वीर सरदार सूर्यराव काकडे’ ग्रंथाने पाझरला पराक्रमाचा झरा, कवींच्या काळजाने उजळला कृतज्ञतेचा कोपरा!
लेखक: मेहबूब सर्जेखान, ज्येष्ठ संपादक
आज मन अत्यंत हेलावून गेलंय आणि लेखणीतून शब्दांऐवी जणू काही अश्रूच उमटत आहेत. **अग्रलेख** लिहिताना आजवर अनेक विषय समोर आले, पण आजचा विषय हा केवळ बातमी नाही, तर महाराष्ट्राच्या कृतज्ञतेची कसोटी पाहणारी गोष्ट आहे! छत्रपती शिवाजी महाराजांचे बालमित्र आणि साल्हेरच्या पवित्र रणसंग्रामात आपल्या रक्ताचा शेवटचा थेंब सांडणारे वीर सरदार सूर्यराव काकडे यांच्या पराक्रमाचा पट मांडणारा एक ग्रंथ पुण्यात, अखिल भारतीय मराठा शिक्षण परिषदेच्या सभागृहात अत्यंत उत्साहात प्रकाशित झाला. शंभर कवींनी आपल्या काळजाचे पाणी करून लिहिलेल्या शंभर कवितांचा हा ‘वीर सरदार सूर्यराव काकडे’ नावाचा काव्यसंग्रह जेव्हा समोर आला, तेव्हा मनात एकच प्रश्न पडला— ज्या सरदाराने स्वराज्यासाठी स्वतःच्या प्राणांची आहुती दिली, त्याचा इतिहास जनमानसातून पुसून टाकताना आपल्याला संकोच कसा वाटला नाही?
या **अग्रलेखाच्या** माध्यमातून समाजाच्या डोळ्यात अंजन घालताना प्रकर्षाने मांडावंसं वाटतं, की कार्यक्रमाचे प्रकाशक प्राध्यापक आणि कवी शरदचंद्र काकडे जेव्हा गदगदलेल्या कंठाने म्हणाले, *”महापराक्रमी सरदारांचा इतिहास आज दबलेला आहे, दूर्लक्षित झालेला आहे…”* तेव्हा सभागृहात शांतता पसरली आणि उपस्थित प्रत्येकाच्या काळजाला एकच चटका बसून गेला. खरंच, किती हा दैवदुर्विलास! ज्यांनी या मातीसाठी, आपल्या आया-बहिणींच्या अब्रूसाठी आणि स्वराज्याच्या स्वाभिमानासाठी आपल्या छातीवर मोगलांचे वार झेलले, त्यांना आपण सोयीस्करपणे विसरून गेलो. आजकाल गल्लीबोळातल्या पुढाऱ्यांचे वाढदिवस आणि त्यांची खोटी स्तुती गाण्यात आपण धन्यता मानतो; पण साल्हेरच्या रणमैदानात ज्याने सिंहासारखी डरकाळी फोडली, त्या सूर्यराव काकडेंचे नाव घ्यायला आपल्या जिभेला कोरड पडते, यापेक्षा मोठे दुर्दैव ते कोणते?
प्राध्यापक काकडे पुढे म्हणाले, *”हा दूर्लक्षित इतिहास वीर रसाने ओथंबलेल्या काव्यामुळे पुन्हा जनमाणसात येईल.”* त्यांचे हे शब्द थेट काळजाला पाझर फोडणारे होते. इतिहासाच्या जखमांवर फुंकर घालण्याचे काम आज या शंभर कवींच्या लेखणीने केले आहे. डोळ्यात पाणी आणणारा आणखी एक प्रसंग म्हणजे, या सोहळ्यात केवळ या एकाच ग्रंथाचे प्रकाशन नव्हते, तर प्रा. शरदचंद्र काकडे-देशमुख यांच्या ‘तुळस’ आणि कवी विलास बाबर यांच्या ‘वर्षास्पर्श’ या काव्यसंग्रहांचेही प्रकाशन झाले. जणू काही सूर्यरावांच्या पराक्रमाला ‘तुळशी’ची पवित्रता लाभली आणि कवींच्या अश्रूंचा ‘वर्षास्पर्श’ झाला. याप्रसंगी समाजासाठी झटणाऱ्या खऱ्याखुऱ्या मावळ्यांना आणि रणरागिणींना पुरस्कार देऊन गौरविण्यात आले, तेव्हा कुठेतरी कृतज्ञतेची एक भावना मनात दाटून आली.
या भावूक आणि ऐतिहासिक सोहळ्याला अनेक दिग्गज उपस्थित होते. इतिहासप्रेमी भालचंद्र खरळकर यांनी अध्यक्षपद भूषवले, तर प्रमुख पाहुणे म्हणून भूमाता संघटनेच्या तृप्ती देसाई, समाजसेवक सुधीरभाऊ कोंढरे, कल्याण राऊत, माजी शिक्षणाधिकारी अनिल गुंजाळ आणि रत्नाकर शेळके उपस्थित होते. कला आणि साहित्याचा सम्मान करण्यासाठी चित्रपट अभिनेते शरद घारे, रानकवी लक्ष्मण जाधव आणि कविसंमेलनाचे अध्यक्ष रविंद्र काकडे यांचीही उपस्थिती मनाला उभारी देणारी होती. स्वागताध्यक्ष विलास बाबर आणि सूत्रसंचालक श्री शैल सुतार यांनी अत्यंत भावपूर्ण रीतीने कार्यक्रमाची धुरा सांभाळली, तर गौरव पुंडे यांनी उपस्थितांचे आभार मानले.
परंतु, या साऱ्या हुरहुरीमध्ये आणि डोळ्यांतील अश्रूंमध्ये एक आशेचा गोड किरणही दडलेला आहे. म्हणतात ना, ‘रात्र कितीही गडद असली तरी पहाटेची पहिली सुवर्णकिरणे ही ठरलेलीच असतात!’ सूर्यराव काकडेंच्या या अलौकिक ग्रंथाने महाराष्ट्राच्या सुप्त अस्मितेला आणि अभिमानाला फक्त पाझरच फोडला नाही, तर एका नव्या वैभवाची पहाट आणली आहे. जेव्हा आपल्या मातीतील शंभर तरुण कवी एकाच वेळी आपल्या पूर्वजांच्या पराक्रमाची गाथा गाण्यासाठी एकत्र येतात, तेव्हा समजून जावे की, हा महाराष्ट्र अजून जागा आहे! हा ग्रंथ म्हणजे केवळ कागदावरची अक्षरे नसून येणाऱ्या पिढ्यांसाठी पराक्रमाचे गोड पाझर असणारे अमृत आहे. हा सोहळा आणि हा ग्रंथ महाराष्ट्राच्या इतिहासात सोन्याच्या अक्षरांनी लिहिला जाईल आणि या ग्रंथाचा गोड सुगंध मराठी माणसाच्या मनात अनंत काळ दरवळत राहील, यात शंकाच नाही!
