ग्लॅमरच्या दुनियेत सामान्य कष्टकऱ्याचा हुंकार मांडणारा कणा! सामाजिक बांधिलकीचे व्रत जपणारे चित्रपट महर्षी महेश बनसोडे!
लेखिका: वर्षा महाडिक
आज ११ जुलै! चित्रपटसृष्टीतील एका अशा मनस्वी वाघाचा ५१ वा वाढदिवस आहे, ज्याने या झगमगाटाच्या आणि पैशाच्या बाजारात स्वतःचा आत्मा कधी गहाण ठेवला नाही. महेश बनसोडे! नाव घेताच डोळ्यासमोर उभा राहतो तो सांगलीच्या मातीतून आलेला, प्रतिकूलतेच्या छाताडावर पाय देऊन उभा राहिलेला एक जिद्दी, करारी आणि सामाजिक बांधिलकीचे प्रश्न मांडणारा दिग्दर्शक! आज त्यांचा ५१ वा वाढदिवस. पण हा केवळ एका व्यक्तीच्या वयाचा आकडा नाही, तर या महाराष्ट्राच्या मातीत सामान्य माणसाच्या हक्कासाठी सिने-कॅमेऱ्याच्या माध्यमातून दिलेल्या एका धगधगत्या लढ्याचा सुवर्णमहोत्सवी टप्पा आहे!
अहो, एम.ए., बी.एड. झालेले हे उच्चशिक्षित गृहस्थ! मनात आणलं असतं तर एखाद्या शाळेत किंवा महाविद्यालयात पांढरपेशा बनून, हातात खडू घेऊन आणि खुर्ची उबवत “मुलांनो, शांत बसा…” असं म्हणत दरमहा पगार पदरात पाडून घेऊ शकले होते. घरच्यांनीही सुटकेचा श्वास सोडला असता की चला, पोरगा कुठेतरी ताळ्यावर आला! पण ज्याच्या रक्तातच अन्यायाविरुद्ध चिड आहे आणि डोक्यात सिनेमाचं भूत स्वार आहे, तो सुखाची भाकरी कशी खाणार? त्यांनी सुरक्षित नोकरीला रामराम ठोकला, चित्रपट दिग्दर्शनाचा डिप्लोमा घेतला आणि थेट उडी घेतली ती चित्रपटसृष्टीच्या त्या दलदलीत, जिथे खिशात दमडी नसल्यास कुणी कुत्रंही विचारत नाही! घरचेही म्हणत असतील, “काय हा वेडेपणा!” पण महेश बनसोडे नावाचा हा माणूस गेली सोळा वर्षे एकाच जिद्दीने पाय रोवून उभा आहे – “मी चित्रपट बनवणार तो माझ्या मातीतील कष्टकऱ्यांचा, दलितांचा, शोषितांचा आणि आदिवासींचा!”
आजकालचे चित्रपट काय आहेत? केवळ उथळ नाचगाणी, पाच-पन्नास गाड्या हवेत उडवणं, हिरो-हिरोईनचा तोच तोच रोमान्स आणि श्रीमंतांच्या चोचल्यांचे प्रदर्शन! सामान्य माणसाच्या घरातली चूल कशी पेटते, शेतकऱ्याच्या डोळ्यातलं पाणी कसं सुकतं, आदिवासींच्या हक्कावर कशी गदा येते, याच्याशी आजच्या मग्रूर कंपन्यांना आणि चित्रपटवाल्यांना काहीही देणं-घेणं नाही. त्यांना फक्त गल्ला भरण्याशी मतलब! पण याच पैशाच्या माजलेल्या टोळीला महेश बनसोडे यांनी सणसणीत चपराक लगावली! त्यांनी सुरू केली **’लोकसहभागातून चित्रपट निर्मितीची चळवळ’**! अहो, जिथे मोठे दिग्दर्शक निर्मात्याच्या दारात कोट्यवधी रुपयांसाठी चपला झिजवतात, तिथे आपल्या महेश सरांनी सामान्य जनतेच्या खिशातल्या पैशातून, लोकांच्या सहभागातून थेट चित्रपट उभा करून दाखवला! हा प्रयोग म्हणजे चित्रपटसृष्टीतील बड्या भांडवलदारांच्या तोंडावर मारलेली सणसणीत चपराकच आहे!
“चाल हल्ला बोल”*, *”लेक माझी नवसाची”*, *”आमदार माझ्या खिशात”*, *”थिंगी”*, *”नो वॉर”*, *”एकच फाईट”*… ही नुसती नावं नाहीत, तर समाजाच्या सडलेल्या व्यवस्थेवर मारलेले सपासप आसूड आहेत..!
“अहो, जेव्हा ‘चाल हल्ला बोल’ हा चित्रपट परिनिरीक्षण मंडळाच्या (सेन्सॉर बोर्डाच्या) दारात अडवला गेला, तेव्हा दिल्लीच्या आणि मुंबईच्या वातानुकूलित दालनांमध्ये बसलेल्या त्या पांढऱ्या हत्तींचे (अधिकाऱ्यांचे) पाय लटपटत होते. त्यांना वाटलं होतं, चार दिवस अडवून धरलं की हा दिग्दर्शक गुडघे टेकून शरण येईल. पण त्यांना काय माहीत, समोर सांगलीचा गडी आहे! एक वर्षभर या माणसाने त्या हुकूमशाहीविरुद्ध दिल्लीपर्यंत कोर्ट-कचेऱ्या करत लढा दिला. हा लढा एका चित्रपटाचा नव्हता, तर या देशातील प्रत्येक कलाकाराच्या अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा होता! आणि अखेर न्याय मिळालाच, कारण सत्याचा लढा कधी अपयशी ठरत नाही!”
चित्रपट बनवताना खिशात पैशाची तणतण, वितरकांचे नखरे (जे चित्रपट पाहण्याआधीच नाकं मुरडतात), पावलोपावली आलेली आर्थिक संकटं, पण महेश बनसोडे कधी झुकले नाहीत की कधी विकले गेले नाहीत. ते नेहमी हसतमुखाने म्हणतात, *”चित्रपट हा समाजाचा आरसा असला पाहिजे, तो अन्यायाविरुद्ध आवाज उठवणारा असावा.”* किती हा ताठ कणा! आजच्या काळात जिथे लोक पैशासाठी लाचार होऊन काहीही करायला तयार होतात, तिथे हा माणूस केवळ आणि केवळ सामाजिक बांधिलकीसाठी स्वतःचे आयुष्य पणाला लावतो आहे.
आज ५१ व्या वर्षात पदार्पण करताना, या माणसाने केवळ स्वतःचे चित्रपट बनवले नाहीत, तर नवोदित कलाकार, लेखक आणि तंत्रज्ञांना “या बाबांनो, तुमचंही स्वागत आहे” म्हणत हक्काचे व्यासपीठ दिले आहे. अशा या लोकशाहीच्या, संविधानाच्या मूल्यांची जपणूक करणाऱ्या, आणि मराठी माणसाच्या मनाला पाझर फोडणाऱ्या अस्सल दिग्दर्शकाला **Press Media Live** आणि तमाम मायबाप जनतेच्या वतीने ५१ व्या वाढदिवसाच्या कोटी कोटी शुभेच्छा!
या महाराष्ट्राच्या मातीला तुमच्यासारख्या जिद्दी वाघांची खरंच गरज आहे!
प्रसारक: Press Media Live
