खाकीचा बाजार अन् गोपनीयतेचा लिलाव! २ हजारांत सीडीआर विकणाऱ्या डिजिटल टोळीचा पर्दाफाश
सुनिल पाटील :
मुंबईच्या या महानगरीत रोजच नवनवीन गुपिते उघडकीस येतात. कालपर्यंत ज्यांच्यावर कायदा व सुव्यवस्था राखण्याची जबाबदारी होती, त्या खाकी वर्दीतल्या काही जणांनीच जेव्हा नियमांचे उल्लंघन केले, तेव्हा सर्वांनाच आश्चर्य वाटणे स्वाभाविक आहे.
मुंबई गुन्हे शाखेने अलीकडेच एका अशा रॅकेटचा पर्दाफाश केला आहे, ज्याची पाळेमुळे बिहार आणि झारखंडपर्यंत पसरलेली होती. अवघ्या दोन हजारांपासून सुरू होणारा हा व्यवहार थेट लाखांच्या घरात जाऊन पोहोचत होता. मोबाइलचे कॉल डिटेल रेकॉर्ड (सीडीआर), ग्राहकांची गोपनीय माहिती (एसडीआर), लोकेशन आणि आयएमईआय क्रमांकांची बेकायदेशीरपणे होणारी ही विक्री म्हणजे नागरिकांच्या सुरक्षिततेशी खेळण्याचाच प्रकार म्हणावा लागेल.
ओशिवऱ्याचा रहिवासी असलेला हंजला मुबारक सय्यद नावाचा तरुण या प्रकरणाचा मुख्य सूत्रधार असल्याचे समोर आले आहे. सोशल मीडियावर ‘इन्स्पेक्टर संजय’ बनून तो लोकांना माहिती गोळा करून द्यायचा. हरवलेले फोन शोधण्याच्या बहाण्याने लोकांचा विश्वास संपादन करून, तो पोलीस दलातील काही जणांच्या मदतीने ही गोपनीय माहिती मिळवायचा. तपासादरम्यान समोर आले की, ५० हून अधिक सीडीआर, ५२० एसडीआर आणि ५५० पेक्षा जास्त मोबाइल लोकेशनची माहिती बाजारात विकली गेली आहे.
या साऱ्या प्रकरणाची सुरुवात टेलिग्राम, इन्स्टाग्राम आणि पबजीच्या माध्यमातून झाली होती. एवढेच नव्हे, तर एका मुंबईतील व्यापाऱ्याने स्वतःच्या गोदामावर पडलेल्या जीएसटी छाप्याच्या संशयापोटी थेट संबंधित जीएसटी अधिकाऱ्यांचेच सीडीआर मिळवल्याचे निष्पन्न झाले आहे. जिथे अधिकारीच अशा प्रकारे माहिती पुरवण्यात सहभागी होतात, तिथे सामान्य नागरिकांच्या गोपनीयतेचा प्रश्न ऐरणीवर येतो.
सध्या याप्रकरणी दोन पोलिसांसह आठ जण अटकेत असून, गुन्हे शाखा या काळ्या बाजाराच्या मुळाशी जाण्यासाठी सखोल तपास करत आहे.
