प्रशासनाचा ‘मंथ ऑफ ऑफिसर’ आणि माणुसकीचा ‘मॅन ऑफ द मॅच’: मा. रियाज शेख!
लेखक: श्री अशोक मासाळ
(सांगली जिल्हा प्रतिनिधी)
नमस्कार वाचकहो! आज मला एका अशा माणसाविषयी रोखठोक लिहायचं आहे, ज्याच्या नावात ‘रियाज’ आहे आणि ज्याच्या कामात अहोरात्र ‘साधना’ आहे! आमच्या सांगली जिल्हा परिषदेने मिरज पंचायत समितीचे शालेय पोषण आहार अधीक्षक आणि प्रभारी गटशिक्षणाधिकारी मा. रियाज शेख सर यांना “मंथ ऑफ ऑफिसर” हा मानाचा पुरस्कार दिला, तेव्हा माझ्या छातीवर आनंदाच्या उकळ्या फुटू लागल्या! छे, छे… सरकारी कार्यालयात फाईलींच्या ढिगाऱ्यात माणसाचं माणूसपण हरवून जातं, असं म्हणणाऱ्यांच्या मुखावर हा निर्णय म्हणजे एक सणसणीत चपराक आहे. एखाद्या ऐऱ्या-गैऱ्याला खुर्ची मिळाली की त्याच्या डोक्यात लगेच सत्तेची हवा जाते, पण रियाज शेख सर त्याला अपवाद ठरले. पद कितीही मोठं असो, डोक्यावर सत्तेचा बर्फ आणि जिभेवर साखरेचा कारखाना कसा ठेवावा, याचं मूर्तिमंत विद्यापीठ म्हणजे शेख सर!
अहो, माणसाचं मोठेपण त्याच्या बापाच्या जहागिरीवर ठरत नसतं, तर त्याने स्वतःच्या शून्यातून उभं केलेल्या विश्वावर ठरत असतं. शेख सरांचा जीवनप्रवास म्हणजे एक धगधगती आग आहे! प्रतिकूल परिस्थितीशी दोन हात करत, संघर्षाला शिंगावर घेत त्यांनी आपलं शिक्षण पूर्ण केलं. सुरुवातीला न्यायालयात ‘क्लर्क’ म्हणून त्यांनी नोकरी सुरू केली, तिथे त्यांनी कागदपत्रांना न्याय दिला आणि स्वतःच्या कर्तव्यनिष्ठेची पहिली मोहोर उमटवली. पण ज्याच्या पंखात गरुडाची भरारी घेण्याचं बळ असतं, तो चिमणीसारखा एकाच झाडावर कसा बसेल? नोकरी सांभाळत, रात्रीचा दिवस करत सरांनी स्पर्धा परीक्षेचा डोंगर पोखरला आणि २०१४ मध्ये एमपीएससी परीक्षा उत्तीर्ण होऊन शिक्षण विभागात थेट प्रवेश केला! हा नुसता विजय नव्हता, तर नियतीला दिलेली कडक चपराक होती!
जत पंचायत समितीत शालेय पोषण आहार अधीक्षक म्हणून काम करताना मुलांच्या पोटात अन्न आणि डोक्यात ज्ञान दर्जेदार असायला हवं, हाच ध्यास त्यांनी घेतला. ग्रामीण भागातील गोरगरिबांच्या पोरांना पौष्टिक आहार मिळालाच पाहिजे, यासाठी त्यांनी प्रशासनाचा दांडा असा काही फिरवला की खाबूगिरी करणाऱ्यांचे धाबे दणाणले! २०२२ पासून मिरज पंचायत समितीत तर त्यांनी कमालच केली. शालेय पोषण आहारासोबतच प्रभारी गटशिक्षणाधिकारी पदाची धुरा त्यांनी अशी सांभाळली की वाघाचा रुबाब आणि गाईची नम्रता यांचं सुंदर रसायन मिरजकरांना पाहायला मिळालं. शिक्षकांच्या अडचणी असोत, प्रशासनातली गुंतागुंत असो, किंवा शिक्षण क्षेत्रातील गंभीर प्रश्न असोत—शेख सरांसमोर प्रश्न आला की समजा तो सुटलाच! कारण त्यांच्याकडे फाईल बघणारा कोरडा ‘अधिकारी’ नाही, तर माणसाचं दुःख समजून घेणारा जिवंत ‘माणूस’ बसलेला असतो.
अबब! आता माझाच एक वैयक्तिक आणि अत्यंत संस्मरणीय किस्सा सांगतो, म्हणजे तुम्हाला शेख सरांच्या काळजाची श्रीमंती कळेल. मला जेव्हा भारत सरकारच्या पत्र सूचना कार्यालयामार्फत (PIB) प्रेस मीडियामध्ये पत्रकार म्हणून नियुक्ती मिळाली, तेव्हा मी काही कामानिमित्त माध्यमिक वेतन पथकात गेलो होतो. तिथे माझी आणि शेख सरांची अचानक गाठ पडली. माझ्या या नियुक्तीची माहिती मिळताच, त्या माणसाने क्षणाचाही विलंब न लावता, तिथेच माझा जाहीर सन्मान केला आणि पाठीवर कौतुकाची थाप मारली! अहो, आजच्या दुनियेत स्वतःला अपयश आलं की लोक रडतात, पण दुसऱ्याला यश मिळालं की जळणारेच ९९ टक्के लोक असतात. अशा जमान्यात दुसऱ्याच्या यशात मनापासून आनंद मानणारा आणि त्याचा गौरव करणारा हा रियाज शेख नावाचा माणूस खरोखरच विशाल हृदयाचा आणि लाखात एक आहे!
शेख सरांच्या व्यक्तिमत्त्वाकडे पाहिलं की त्यांचे वैचारिक, सामाजिक आणि शैक्षणिक पैलू प्रकर्षाने उजळून निघतात. त्यांचा जीवनप्रवास म्हणजे आजच्या भरकटलेल्या तरुणाईसाठी चिकाटी आणि जिद्दीचा जिवंत धडा आहे. अधिकारी असूनही त्यांनी माणुसकीचा जो झेंडा फडकवत ठेवला आहे, त्यामुळे समाजामध्ये एक कमालीची सकारात्मक ऊर्जा निर्माण झाली आहे. विद्यार्थ्यांचा आहार, शिक्षकांचा आदर आणि शिक्षण व्यवस्थेतील गुणवत्ता सुधारण्यासाठी त्यांनी घेतलेले कष्ट म्हणजे आपल्या शिक्षण क्षेत्राला लाभलेलं एक मोठं वरदानच म्हणावं लागेल.
लाचखोरीच्या आणि अकार्यक्षमतेच्या चिखलात अडकलेल्या प्रशासनाला गतिमान, पारदर्शक आणि लोकाभिमुख बनवण्याचं काम रियाज शेख सरांनी अत्यंत चोखपणे केलं आहे. म्हणूनच, जिल्हा परिषद सांगलीने त्यांना दिलेला “मंथ ऑफ ऑफिसर” हा पुरस्कार म्हणजे केवळ एक सन्मानचिन्ह नाही, तर त्यांच्या घामाला आणि प्रामाणिकपणाला समाजाने दिलेली सोन्याची पावती आहे. मा. रियाज शेख सर, तुमच्या या अफाट कर्तृत्वाला माझा साष्टांग दंडवत! हा पुरस्कार तर केवळ एक टप्पा आहे, भविष्यात तुमच्या हातून यापेक्षाही मोठी सामाजिक आणि प्रशासकीय क्रांती घडो, हीच सदिच्छा! मंथ ऑफ ऑफिसर मा. रियाज शेख सर यांचे मनःपूर्वक अभिनंदन आणि त्यांच्या उज्ज्वल, वैभवशाली भवितव्याला अत्रे शैलीत कडक, कडक आणि कडक शुभेच्छा!
