इचलकरंजीच्या ‘राधाकृष्ण योजने’विरोधात शिरोळ तालुक्यात आंदोलनाचा भडका; ‘राधाकृष्ण संगमभूमी जलआक्रोश समिती’चा बेमुदत उपोषणाचा इशारा

इचलकरंजीच्या ‘राधाकृष्ण योजने’विरोधात शिरोळ तालुक्यात आंदोलनाचा भडका; ‘राधाकृष्ण संगमभूमी जलआक्रोश समिती’चा बेमुदत उपोषणाचा इशारा

जुने दानवाड / कुरुंदवाड:

इचलकरंजी महानगरपालिकेने शिरोळ तालुक्यातील जुने दानवाड येथील कृष्णा-दूधगंगा नदीच्या पवित्र संगम क्षेत्रावरून प्रस्तावित केलेल्या ‘राधाकृष्ण पाणी उपसा योजने’ला स्थानिक पातळीवर तीव्र विरोध सुरू झाला आहे. या योजनेमुळे शिरोळ तालुक्यातील संपूर्ण पंचक्रोशी उद्ध्वस्त होणार असल्याचा आरोप करत, ‘राधाकृष्ण संगमभूमी जलआक्रोश समिती’च्या वतीने प्रशासनाला बेमुदत आंदोलनाचा आणि उपोषणाचा इशारा देणारे निवेदन शिरोळचे तहसीलदार आणि कोल्हापूरच्या जिल्हाधिकाऱ्यांना सादर करण्यात आले आहे.

प्रशासकीय आणि राजकीय सोयीसाठी शिरोळ तालुक्यातील गावांना महापूर, पर्यावरणीय ऱ्हास आणि कायमस्वरूपी पाणीटंचाईच्या खाईत लोटणारी ही योजना कोणत्याही परिस्थितीत राबवू दिली जाणार नाही, असा आक्रमक पवित्रा ग्रामस्थांनी घेतला आहे.

पंचक्रोशीतील गावांना असणारे मुख्य तांत्रिक व पर्यावरणीय धोके:

महापुराचा वाढता धोका व ऐतिहासिक वारशाचा ऱ्हास:

जुने दानवाड, सैनिक टाकळी आणि खिद्रापूर हा परिसर आधीच अति-पूरप्रवण क्षेत्र म्हणून ओळखला जातो. धरणांतून सुटणारा पाण्याचा विसर्ग आणि कर्नाटकातील अलमट्टी धरणाचा फुगवटा (Backwater) यामुळे येथे पावसाळ्यात भीषण पूर येतो. द्रव गतीशास्त्राच्या नियमानुसार, नदीच्या मुख्य पात्रात जॅकवेल आणि काँक्रिटचे मोठे बांधकाम केल्यास नदीची रुंदी कमी होऊन पाण्याचा फुगवटा आणखी वाढेल. यामुळे खिद्रापूर येथील जागतिक वारसा असलेले ऐतिहासिक **कोपेश्वर मंदिर** दीर्घकाळ पाण्यात राहून त्याचे नुकसान होईल, तसेच जुने दानवाड, राजापूरवाडी आणि खिद्रापूर या गावांचा जगाशी संपर्क तुटून गंभीर मानवी संकट ओढवेल.

प्राचीन ऐतिहासिक घाटाचे अस्तित्व धोक्यात:

फेब्रुवारी २०२६ मध्ये जुने दानवाड येथील पवित्र संगम परिसरात जमिनीखाली एका भव्य आणि सुबक प्राचीन दगडी घाटाचे अवशेष सापडले आहेत. स्थानिक ग्रामस्थ आणि तरुण स्वखर्चाने हा वारसा जतन करत आहेत. मात्र, इचलकरंजी पालिका जॅकवेल आणि पाईपलाईनसाठी येथे अवजड यंत्रसामग्रीद्वारे उत्खनन करणार असेल, तर हा शेकडो वर्षांचा सांस्कृतिक व ऐतिहासिक वारसा कायमचा नष्ट होईल. तसेच यामुळे नदीकाठच्या सुपीक जमिनीची तीव्र धूप होऊन बेसुमार अवैध वाळू उपशाला अधिक वाव मिळेल.

उन्हाळ्यातील शेती संकट आणि मगरींचा सुळसुळाट:

शिरोळ तालुक्याची अर्थव्यवस्था बारमाही ऊस शेतीवर अवलंबून आहे. उन्हाळ्यात नदीचे पात्र आधीच कोरडे पडत असताना, इचलकरंजीच्या उपशामुळे स्थानिक नळ पाणीपुरवठा योजना पूर्णपणे ठप्प होईल. तसेच, नदी आटल्यामुळे नदीपात्रात दलदल वाढून मगरींचा मानवी वस्त्यांमध्ये आणि शेतशिवारात वावर वाढेल. नुकत्याच झालेल्या मगरींच्या हल्ल्यात दत्तवाड आणि सदलगा परिसरात शेतकऱ्यांना आपले प्राण गमवावे लागले आहेत. या उपशामुळे हा मानव-वन्यजीव संघर्ष अधिक भयानक होईल.

आन्तरराज्य जलविवाद पेटणार:

कृष्णा नदीवरील महाराष्ट्राचे शेवटचेोक असलेल्या राजापूर बंधाऱ्यातील साठ्यावर या उपशाचा थेट प्रतिकूल परिणाम होणार आहे. या पाण्यावर महाराष्ट्रातील गावांसह कर्नाटकातील जुगूळ, मंगावती, चंदूर आणि कल्लोळ ही गावेही पिण्यासाठी व शेतीसाठी अवलंबून आहेत. यामुळे दोन राज्यांमध्ये आंतरराज्य जलविवाद पेटण्याची दाट शक्यता आहे.

— “स्वतःचे प्रदूषण सुधारा, शिरोळचा बळी देऊ नका!” – संतोष एस. आठवले

> “इचलकरंजी शहरात जलवाहिन्यांच्या गळतीमुळे आणि नियोजनाअभावी ४० ते ५० टक्के पाण्याचा अपव्यय होतो. त्यांनी शहरात वॉटर मीटरिंग पद्धत लागू करावी, पंचगंगा नदीचे केंदाळ (जलपर्णी) हटवून तिचे शुद्धीकरण करावे आणि औद्योगिक सांडपाण्यावर प्रक्रिया करून त्याचा पुनर्वापर करण्यावर भर दिला पाहिजे. स्वतःची पंचगंगा नदी प्रदूषित ठेवायची आणि २६ किलोमीटरवरून पाणी नेऊन शिरोळ तालुक्यातील शेतकरी, पर्यावरण आणि ऐतिहासिक वारशाचा बळी द्यायचा, हा अन्याय आम्ही सहन करणार नाही. जर या योजनेला तात्काळ स्थगिती दिली नाही, तर संपूर्ण पंचक्रोशीतील ग्रामस्थांना सोबत घेऊन जुने दानवाड येथे **तीव्र बेमुदत आंदोलन व उपोषण** सुरू करण्यात येईल!”

> **- संतोष एस. आठवले** *(समन्वयक, राधाकृष्ण संगमभूमी जलआक्रोश समिती)*

निवेदनाच्या प्रती मुख्यमंत्र्यांसह वरिष्ठांना रवाना

या निवेदनाच्या प्रती मा. मुख्यमंत्री (महाराष्ट्र राज्य), मा. जलसंपदा मंत्री, कोल्हापूरचे पोलीस अधीक्षक आणि कुरुंदवाड पोलीस ठाण्याचे पोलीस निरीक्षक यांना माहितीसाठी व योग्य त्या कारवाईसाठी पाठवण्यात आल्या आहेत. तसेच जुने दानवाड, नवे दानवाड, सैनिक टाकळी, टाकळीवाडी, राजापूरवाडी व खिद्रापूर या सर्व ग्रामपंचायतींचे सरपंच आणि ग्रामविकास अधिकारी यांनाही यामध्ये सामील करून घेत लढा अधिक तीव्र करण्यात आला आहे.

#राधाकृष्ण_योजना_विरोध #जलआक्रोश_आंदोलन #शिरोळ_तालुका #जुने_दानवाड #इचलकरंजी_महानगरपालिका #कृष्णा_दूधगंगा_संगम #कोपेश्वर_मंदिर_वाचवा #पंचक्रोशीचा_लढा #SaveKopeshwar #पूरग्रस्त_शिरोळ #SaveKrishnaRiver #बेमुदत_उपोषण #कोल्हापूर_जिल्हा #CMOMaharashtra #PressMediaLive