अग्रलेख : ‘चापटीला प्रेमाची थाप म्हणाल, तर मुक्कामाऱ्याला काय मोफत मसाज म्हणणार?!’

मेहबूब सर्जेखान ज्येष्ट संपादक 

वर्ल्ड रेकॉर्ड होल्डर 

सध्याच्या काळात काय ऐकायला आणि पाहायला मिळेल याचा नियम उरलेला नाही. “गालावर मारलेली एक सनसनीत चापट म्हणजे काही हल्ला नव्हे,” असा जावईशोध जेव्हा लावला जातो, तेव्हा डोक्याला हात मारून घेण्याशिवाय सर्वसामान्य नागरिकाच्या हातात काही उरत नाही. **विशेष म्हणजे, हा शोध आमचा नाही; तर सार्वजनिक जीवनात वावरणाऱ्या धुरंधरांकडूनच “चापट मारली म्हणजे काय एवढा हल्ला झाला?” असा रोकडा सवाल उपस्थित केला जात आहे!**

आता या महाभागांच्या युक्तिवादाचा धागा पकडायचा झाला, तर चापट मारणे म्हणजे जर हल्ला नसेल, तर मग त्याला ‘प्रेमाची थाप’ म्हणायचे की ‘प्रसादाचे वाटप’? उद्या रस्त्यात कोणी कोणाच्या पाठीत सणसणीत मुक्कामार दिला, तर त्याला ‘आरोग्यदायी मोफत मसाज’ आणि कोणाचा गळा आवळला तर त्याला ‘उष्ण – रेशमी गळाभेट’ म्हणून सन्मानित करणार का? न्यायाच्या आणि कायद्याच्या भाषेत जेव्हा अशी शब्दांची ‘सर्कस’ चालते, तेव्हा लोकशाहीत नागरिकांच्या बुद्धीची आणि आत्मसन्मानाची उघड्यावर चेष्टा होते.

आपला भारत देश हा संविधानाच्या मजबूत पायावर उभा आहे. आपल्या संविधानाने देशातल्या प्रत्येक नागरिकाला **अनुच्छेद २१ (Article 21)** अन्वये ‘सन्मानाने आणि सुरक्षितपणे जगण्याचा मूलभूत अधिकार’ दिला आहे. कोणत्याही व्यक्तीच्या शरीरावर, त्याच्या संमतीशिवाय आणि जबरदस्तीने हात उगारणे—मग ती सणसणीत चापट असो, लाथ असो वा बुक्की—हा त्या व्यक्तीच्या वैयक्तिक स्वातंत्र्यावर आणि शारीरिक सुरक्षिततेवर केलेला थेट आघात आहे. संविधान आणि कायदा हे प्रत्येकाच्या आत्मसन्मानाची ढाल बनण्यासाठी आहेत, कोणाच्या हिंसक हस्तचालींना ‘सौम्य’ ठरवण्यासाठी नव्हे.

संविधानातील मूल्ये ही समाजातील शेवटच्या घटकाला सुरक्षिततेची भावना देण्यासाठी आहेत. सार्वजनिक आयुष्यात मतभेद असणे स्वाभाविक आहे; पण त्याचा निर्णय ‘हाताने’ होणार असेल, तर मग न्यायालयाच्या इमारतींना टाळी ठोकून तिथे कुस्तीचे आखाडेच सुरू करावे लागतील! जर लहान-सहान वाटणाऱ्या हिंसेला अशा प्रकारे ‘किरकोळ’ म्हणून सोडून दिले, तर उद्या समाजात कायद्याचा धाक उरणार तरी कसा? आज चापटीला सूट दिली, तर उद्या डोके फोडण्यालाही ‘वैचारिक देवाणघेवाण’ असे गोंडस नाव दिले जाईल!

न्यायाची व्याख्या ही शब्दांचा किस पाडण्यात नाही, तर संविधानाचा मूळ गाभा जपण्यात आहे. शरीराला आणि आत्मसन्मानाला वेदना देणारे कोणतेही कृत्य हे चुकीचेच असते—मग त्याला कितीही गमतीशीर किंवा सौम्य नावाने संबोधा. संविधानाने दिलेल्या अधिकारांचे आणि कायद्याच्या मर्यादांचे सर्वांनी भान ठेवले, तरच समाजातील शांतता टिकून राहील. कायदा हा प्रत्येकाच्या सुरक्षेसाठी आहे, स्वैर हातचालींच्या समर्थनासाठी नाही, हे जबाबदार नेत्यांनी विसरून चालणार नाही!