स्वच्छतेचा अभाव आणि अन्न साठवणुकीतील गंभीर त्रुटींमुळे एफडीएची धडक कारवाई; शहरातील हॉटेल व्यावसायिकांमध्ये खळबळ
– चंद्रशेखर पात्रे :
पुण्याच्या खाद्यसंस्कृतीची ओळख असलेल्या फर्ग्युसन कॉलेज (एफ. सी.) रोडवरील अत्यंत प्रसिद्ध ‘मे. हॉटेल वैशाली’ आणि ‘मे. रूपाली रेस्टॉरंट’ या दोन्ही नामांकित आस्थापनांवर महाराष्ट्र अन्न व औषध प्रशासनाने (FDA) मोठी कारवाई केली आहे. स्वच्छता आणि अन्नपदार्थांच्या साठवणुकीत गंभीर त्रुटी आढळल्याने या दोन्ही रेस्टॉरंटचे अन्न व्यवसाय परवाने तात्काळ प्रभावाने निलंबित (Forthwith Suspension) करण्यात आले आहेत. शुक्रवारी (दि. १३ नोव्हेंबर) ‘सेफ फूड, सेफ महाराष्ट्र’ या विशेष मोहिमेअंतर्गत करण्यात आलेल्या तपासणीत हे धक्कादायक प्रकार समोर आल्याने शहरातील हॉटेल व्यावसायिकांमध्ये मोठी खळबळ उडाली आहे.
सार्वजनिक आरोग्याच्या हितासाठी अन्न व औषध प्रशासनाच्या पुणे विभागांतर्गत शिवाजीनगर परिसरातील या दोन्ही आस्थापनांची सखोल तपासणी करण्यात आली. यामध्ये अन्न सुरक्षा व मानके कायद्याचे गंभीर उल्लंघन झाल्याचे निदर्शनास आले.
**१) मे. हॉटेल वैशाली (१२१८, एफ. सी. रोड, शिवाजीनगर, पुणे):**
अन्न सुरक्षा अधिकारी अजिंक्य सुभाष उमाप यांनी दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी या आस्थापनेची सखोल तपासणी केली. या तपासणीत ९८ पैकी केवळ ५८ गुण प्राप्त झाल्याने आस्थापनेचा निकाल ‘नॉन-कम्प्लायन्स’ नोंदवला गेला.
**निलंबनाची प्रमुख कारणे:**
* **स्वच्छतागृहांजवळ अन्नप्रक्रिया:** स्वयंपाकघरातील अपुऱ्या जागेमुळे कच्चा माल साठवण्याचे फ्रीजर महिलांच्या स्वच्छतागृहाच्या अगदी लगत, तर डोसा व उत्तप्पा तयार करण्याचा तवा पुरुषांच्या स्वच्छतागृहाच्या लगत ठेवण्यात आला होता. तसेच धुतलेली भांडी स्वच्छतागृहासमोरील टेबलावर ठेवलेली आढळली.
* **उघड्या जागेत अन्न साठवणूक:** उकडलेले बटाटे, शिजवलेला भात व इतर तयार अन्नपदार्थ उघड्या कॉरिडॉरमध्ये ठेवलेले होते. तसेच इडली व डोसा बॅटर तयार करण्याची प्रक्रिया उघड्या व असुरक्षित जागेत सुरू होती.
* **क्रॉस-कंटॅमिनेशनचा धोका:** कच्च्या कापलेल्या भाज्या थेट तयार अन्नपदार्थांच्या वर ठेवण्यात आल्या होत्या.
* **इतर त्रुटी:** स्वयंपाकघराला कीटकप्रतिबंधक दरवाजे नसणे, तापमान नोंदी व पिण्याच्या पाण्याचा अद्ययावत चाचणी अहवाल नसणे, तसेच तपासणीवेळी वैध ‘FoSTaC’ प्रशिक्षित पर्यवेक्षक उपस्थित नसल्याचे आढळून आले.
* **वारंवार उल्लंघन:** यापूर्वी जून २०२६ मध्ये तपासणी करून सुधारणा नोटीस दिल्यानंतरही पुन्हा गंभीर त्रुटी आढळल्याने सहायक आयुक्त (अन्न) सय्यद इम्रान हाश्मी यांनी या हॉटेलचा परवाना (क्र. ११५२४०३५०००३९५) तात्काळ निलंबित करण्याचे आदेश दिले.
**२) मे. रूपाली रेस्टॉरंट (१२२७/२, एफ. सी. रोड, शिवाजीनगर, पुणे):**
अन्न सुरक्षा अधिकारी ए. डी. झांजुर्णे यांनी दिनांक १३ नोव्हेंबर २०२६ रोजी या आस्थापनेची तपासणी केली. सुनावणीनंतर त्याच दिवशी परवाना निलंबनाचे आदेश पारित करण्यात आले.
**निलंबनाची प्रमुख कारणे:**
* **असुरक्षित स्वयंपाकघर:** स्वयंपाकघर उघडे व असुरक्षित असल्याने धूळ, घाण व कीटकांचा प्रवेश होण्याचा धोका निर्माण झाला होता.
* **अस्वच्छता व कचरा व्यवस्थापन:** परिसरात पाणी साचणे, अपुरी साफसफाई आणि कचऱ्याचे अयोग्य व्यवस्थापन आढळून आले.
* **अन्न साठवणुकीतील त्रुटी:** कच्चा माल, अर्धप्रक्रियायुक्त व तयार अन्नपदार्थ योग्य प्रकारे न झाकता तसेच लेबलिंग व ‘Use By’ तारखेशिवाय साठवलेले होते.
* **दस्तऐवज व प्रशिक्षणाचा अभाव:** कच्चे व तयार अन्न वेगळे न ठेवणे, तापमान नियंत्रणाच्या नोंदी नसणे, तसेच FSMS प्लॅन, SOPs आणि FoSTaC प्रशिक्षण नोंदींचा अभाव असल्याचे दिसून आले.
**विक्री व होम डिलिव्हरीवर सक्त मनाई:**
सह आयुक्त श्रीकांत आर. करकळे यांच्या मार्गदर्शनाखाली आणि पदनिर्देशित अधिकारी तथा सहायक आयुक्त (अन्न) सय्यद इम्रान हाश्मी यांच्या आदेशानुसार ही कारवाई करण्यात आली आहे. जोपर्यंत संबंधित आस्थापना सर्व गंभीर त्रुटींचे पूर्णतः निराकरण करून पुनर्तपासणीत अन्न सुरक्षा मानकांची पूर्तता करत नाहीत आणि विभागाकडून लेखी परवानगी मिळत नाही, तोपर्यंत त्यांना कोणत्याही प्रकारचा अन्न व्यवसाय (विक्री, पार्सल किंवा होम डिलिव्हरी) करण्यास सक्त मनाई करण्यात आली आहे.




























