हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग हे जागतिक स्तरावर मृत्यूचे एक प्रमुख कारण आहे. हृदयविकाराचा झटका किंवा स्ट्रोक ग्रस्त असलेल्या अनेक रुग्णांमध्ये सामान्य बदल करण्यायोग्य जोखीम घटक असतात. नुकत्याच एका इंस्टाग्राम पोस्टमध्ये डॉ. जेरेमी लंडन, 25 वर्षांहून अधिक अनुभव असलेले प्रख्यात हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी सर्जन, यांनी ऑपरेटिंग रूममध्ये अनेक दशकांपासून काढलेले निरीक्षण शेअर केले. डॉ. लंडन यांनी सांगितले की त्यांच्या बहुतेक हृदयरोग्यांमध्ये चार गोष्टी साम्य आहेत. त्यांच्या मते, हे जीवनशैली आणि चयापचय घटक केवळ वारंवार एकत्र राहत नाहीत तर हृदयविकाराचा धोका नाटकीयरित्या वाढवतात.
4 गोष्टी बहुतेक हृदय रुग्णांमध्ये साम्य असतात
प्रतिमा क्रेडिट्स: कॅनव्हा
धुम्रपान
लंडनचे डॉ. “धूम्रपान ही तुमच्या शरीरासाठी सर्वात वाईट गोष्ट आहे आणि त्यामुळे हृदयविकाराचा धोका दुप्पट होतो.”त्यानुसार यूएस केंद्रे रोग नियंत्रण आणि प्रतिबंधसर्व हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगांच्या मृत्यूंपैकी ¼ मृत्यूसाठी धूम्रपान जबाबदार आहे. कधीही धूम्रपान न करणाऱ्यांच्या तुलनेत धूम्रपान करणाऱ्यांना कोरोनरी हृदयविकाराचा आणि स्ट्रोकचा अंदाजे 2-4 × जास्त धोका असतो.त्यानुसार अमेरिकन हार्ट असोसिएशनधूम्रपानामुळे एंडोथेलियल डिसफंक्शन होते, म्हणजे; रक्तवाहिन्यांच्या अस्तरांना नुकसान, जे एथेरोस्क्लेरोसिसमधील एक महत्त्वाची पायरी आहे. अभ्यासानुसार, धूम्रपानावर प्रभाव टाकणारे इतर घटक ऑक्सिडेटिव्ह तणाव आणि जळजळ वाढवतात, चांगले कोलेस्ट्रॉल कमी करतात आणि प्लेटलेट सक्रियता वाढवतात.
डॉ. जेरेमी लंडन सुचवतात की धूम्रपान करणाऱ्या व्यक्तीने धूम्रपान सोडल्यास, पाच ते सात वर्षांत त्याचे परिणाम उलट होऊ शकतात.ए अभ्यास जामा नेटवर्कमध्ये प्रकाशित केलेल्या पुनरावलोकनात असे दिसून आले आहे की जास्त धूम्रपान करणाऱ्यांमध्ये, धूम्रपान सोडणे हे धूम्रपान चालू ठेवणाऱ्यांच्या तुलनेत पाच वर्षांच्या आत हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोग होण्याचा धोका सुमारे 39 टक्के कमी होण्याशी संबंधित आहे. धोक्याचे प्रमाण सुमारे 0.61 होते, जरी नंतर अनेक वर्षे कधीही धूम्रपान न केलेल्या लोकांपेक्षा जोखीम जास्त राहिली.
उच्च रक्तदाब
डॉ लंडन म्हणतात की उच्च रक्तदाब एका कारणास्तव “सायलेंट किलर” म्हणून ओळखला जातो. उच्च रक्तदाब हृदयावर जास्त काम करतो आणि कालांतराने रक्तवाहिन्यांना नुकसान पोहोचवते. त्यानुसार जागतिक आरोग्य संघटना (WHO)जगभरातील 30-79 वर्षे वयोगटातील अंदाजे 1.28 अब्ज प्रौढांना उच्च रक्तदाब आहे आणि त्यापैकी जवळपास 46 टक्के लोकांना त्यांच्या स्थितीबद्दल माहिती नाही.
डॉ. जेरेमी म्हणतात की उच्च रक्तदाब हा देखील हृदयविकाराचा सर्वात सुधारण्यायोग्य जोखीम घटक आहे. पुराव्यांवरून असे दिसून येते की रक्तदाब कमी केल्यानेही खूप फायदे होतात. ए मेटा-विश्लेषण सिस्टोलिक ब्लड प्रेशरमध्ये 5 mmHg घट झाल्यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधीच्या महत्त्वाच्या घटनांचा धोका 10 टक्क्यांनी कमी होऊ शकतो, सुरुवातीच्या पातळीकडे दुर्लक्ष करून. डॉ. लंडन सूचित करतात की वजन कमी करणे आणि व्यायाम हे कमी करण्यासाठी प्रभावी हस्तक्षेप आहेत आणि व्यावसायिक सल्लामसलत केल्यानंतर, औषधे देखील रक्तदाब सामान्य करण्यास मदत करू शकतात.
मधुमेह
डॉ. जेरेमी लंडन यांच्या यादीतील तिसरा घटक म्हणजे मधुमेह. त्याच्या हृदयाच्या रुग्णांमध्ये मधुमेह हा सर्वात सामान्य चयापचय विकारांपैकी एक आहे आणि हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी रोगाचा प्रमुख चालक आहे. NIH संशोधन ने दर्शविले आहे की क्रॉनिक हायपरग्लाइसेमियामुळे एंडोथेलियल डिसफंक्शन, ऑक्सिडेटिव्ह तणाव आणि प्रवेगक एथेरोस्क्लेरोसिस होतो. अतिरिक्त ग्लुकोज लिपिड चयापचय देखील बदलते, लहान, दाट LDL कणांच्या निर्मितीस प्रोत्साहन देते जे धमनीच्या भिंतींमध्ये अधिक सहजपणे प्रवेश करतात.
खूण UKPDS (युनायटेड किंगडम प्रॉस्पेक्टिव्ह डायबिटीज स्टडी) असे आढळून आले की HbA1c मध्ये प्रत्येक 1 टक्के घट हा मायोकार्डियल इन्फेक्शन आणि इतर रक्तवहिन्यासंबंधी घटनांच्या 14 टक्के कमी जोखमीशी जोडलेला आहे. हृदयरोगतज्ज्ञ डॉ. जेरेमी लंडन म्हणतात की पोटातील चरबी, साखरेचे सेवन आणि कर्बोदकांचे सेवन कमी केल्याने मोठा फरक पडू शकतो.
उच्च कोलेस्टेरॉल
डॉ. लंडन यांनी उच्च कोलेस्टेरॉल हे त्यांच्या हृदयविकाराच्या रुग्णांमध्ये सामायिक केलेले आणखी एक वैशिष्ट्य आहे. कमी-घनता लिपोप्रोटीन (LDL) कोलेस्टेरॉलची वाढलेली पातळी, ज्याला सहसा “खराब कोलेस्टेरॉल” म्हटले जाते, रक्तवाहिन्यांमध्ये प्लेक तयार होण्यास थेट योगदान देते, ही प्रक्रिया एथेरोस्क्लेरोसिस म्हणून ओळखली जाते.द अमेरिकन हार्ट असोसिएशन (एएचए) उच्च LDL कोलेस्टेरॉल पातळी असलेल्या व्यक्तींना हृदय धमनी रोग होण्याचा धोका इष्टतम पातळी असलेल्या लोकांच्या तुलनेत सुमारे दुप्पट असतो.उत्साहवर्धकपणे, फायबर, असंतृप्त चरबी, नट आणि ओमेगा -3 फॅटी ऍसिडस् समृध्द आहार, नियमित व्यायाम आणि निरोगी वजन राखून, प्रभावीपणे लिपिड प्रोफाइल सुधारू शकतात.
“तुमच्याकडे यापैकी काही असल्यास, सक्रिय व्हा”
यापैकी एक किंवा अधिक जोखीम घटक असल्याचा अर्थ आपोआप हृदयरोग अपरिहार्य आहे असा होत नाही, परंतु याचा अर्थ तुमचा धोका लक्षणीयरीत्या जास्त आहे.मुख्य म्हणजे लवकर हस्तक्षेप. लहान, सातत्यपूर्ण जीवनशैलीतील बदल जसे की धूम्रपान सोडणे, अधिक संपूर्ण अन्न खाणे, नियमित व्यायाम करणे आणि तणावाचे व्यवस्थापन करणे यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी आरोग्यावर शक्तिशाली संचयी परिणाम होऊ शकतात. रक्तदाब, उपवासातील ग्लुकोज आणि लिपिड प्रोफाइल स्क्रीनिंगसह नियमित आरोग्य तपासणी, लवकर ओळख आणि वेळेवर व्यवस्थापन करण्यास अनुमती देतात.डॉ. जेरेमी जोर देतात, या चार जोखीम घटकांपासून मुक्त असणे हृदयरोगापासून संरक्षणाची हमी देत नाही. अनुवांशिक पूर्वस्थिती, दीर्घकालीन ताणतणाव, झोपेची कमतरता आणि अनारोग्यकारक आहाराच्या सवयींचा कालांतराने हृदयाच्या आरोग्यावर शांतपणे परिणाम होऊ शकतो.
