नारळ: कधी व्यवसायाचा शुभारंभ, तर कधी खुर्चीचा निरोप !
नमस्कार!
या जगात फळं तर अनेक आहेत, पण आपल्या सामाजिक आणि वैयक्तिक जीवनात जे अढळ स्थान ‘नारळाने’ पटकावलं आहे, तेवढं महत्त्व कदाचित इतर कोणत्याही फळाला नसेल. नारळ म्हणजे केवळ खाण्याचं फळ नाही, तर तो आपल्या प्रगतीचा आणि व्यवहाराचा एक अविभाज्य भाग आहे. अहो, आमच्याकडे कोणत्याही नवीन कार्याचा श्रीगणेशा व्हायचा असेल, मग तो गृहप्रवेश असो, नवीन कोरी करकरीत गाडी असो किंवा एखाद्या नवीन व्यवसायाचा प्रारंभ—जोपर्यंत तो नारळ जमिनीवर आदळून फोडला जात नाही, तोपर्यंत आमचं समाधानच होत नाही. जणू काही नारळ फुटला की यशाचे दरवाजे आपोआप उघडतात, असा आमचा ठाम विश्वास!
व्यवहार सांगतो की, नारळाचं ते टणक कवच म्हणजे माणसाच्या बाहेरील कठोर स्वभावाचे प्रतीक आहे, तर त्यातील पांढरा शुभ्र गर आणि गोड पाणी म्हणजे मनाची कोमलता. याचा अर्थ असा की, कोणतेही नवीन काम सुरू करताना बाहेरील कडकपणा सोडून आतल्या निर्मळ भावनेने कामाला लागावं लागतं. पण आजकालच्या जगात काही लोकांचा स्वभाव इतका कडक झाला आहे की, तो सुधारायला नारळ नाही, तर अख्खा पाषाणच लागेल! एखाद्या समारंभात जेव्हा नारळ दिला जातो, तेव्हाच तो कार्यक्रम अधिकृत मानला जातो. तिथे तो नारळ सन्मानाचं आणि आदराचं प्रतीक बनून मिरवत असतो.
या नारळाच्या झाडाला आपण मोठ्या प्रेमाने ‘कल्पवृक्ष’ म्हणतो. का? तर म्हणे या झाडाचा प्रत्येक अंश माणसाच्या उपयोगी पडतो. झावळ्यांपासून झाडू बनतो, खोडापासून घराचे वासे किंवा लाकूड मिळतं आणि फळापासून तर काय, चटणीपासून ते खोबरेल तेलापर्यंत सगळं काही मिळतं. पण आजच्या युगात या कल्पवृक्षाची व्याख्या थोडी बदलली आहे. आजच्या काळात ‘नारळ’ हा फक्त स्वयंपाकघरात किंवा सन्मानाच्या नारळात उरलेला नाही, तो थेट राजकारणाच्या आखाड्यात कुस्ती खेळायला उतरला आहे.
राजकारणात तर नारळाचा उपयोग इतक्या ‘मार्मिक’ आणि ‘धूर्त’ पद्धतीने केला जातो की विचारू नका! निवडणुकीच्या काळात नारळ फुटले की समजायचं, आता आश्वासनांचा पाऊस पडणार. एखाद्या नेत्याचा जाहीर सत्कार करायचा असेल तरी हातावर नारळ ठेवला जातो आणि गंमत बघा, एखाद्याला पदावरून किंवा पक्षातून कायमचं बाद करायचं असेल, तरी त्याला ‘नारळ’ दिला जातो! तिथे नारळ फोडणं म्हणजे केवळ शुभारंभ नसतो, तर समोरच्याची कायमची बोळवण करणं असतं. निवडणुकीच्या तोंडावर तर नारळांचा असा काही सुकाळ येतो की, सर्वसामान्य माणसं सुद्धा कोड्यात पडतील.
आमचे कोळी बांधव मात्र निसर्गाचे खरे चाहते ! पावसाळा संपल्यानंतर समुद्राच्या लाटा शांत व्हाव्यात आणि सर्वांचे संरक्षण व्हावे, यासाठी ते समुद्राला नारळ अर्पण करतात. तो अथांग सागरही त्यांच्या या कृतीला मान देऊन शांत होतो आणि त्यांना उदरनिर्वाहासाठी वाट करून देतो. इथं नारळ हे ‘कृतज्ञतेचं’ प्रतीक आहे. पण शहरातल्या नेत्यांच्या हातातला नारळ बघितला की मनात शंका येते—निसर्ग शांत होईल की नाही माहीत नाही, पण सर्वसामान्यांची कामं मात्र आश्वासनांच्या ‘थंड बस्त्यात’ नक्कीच शांत होणार!
शेवटी काय, नारळ फुटला की त्यातून जे शुभ्र खोबरं बाहेर येतं, त्याची गोडीच काही वेगळी असते ! राजकारणाचे ‘नारळ’ बाजूला ठेवले, तर या फळामुळेच आपल्या आयुष्यात गोडवा येतो. मग ती ओल्या खोबऱ्याची चटणी असो किंवा गुळाचे पाकातले ओले खोबरे घातलेले मोदक—हा गोडवाच माणसाला माणसाशी जोडून ठेवतो. कल्पवृक्षाची सावली आणि नारळाची ही नैसर्गिक गोडी आपल्या जीवनातील सगळी कटुता धुवून टाको, हीच सदिच्छा! कारण कितीही नारळ फुटले आणि कितीही राजकारण रंगलं, तरी दिवसाच्या शेवटी ओल्या खोबऱ्याची ती ‘गोड’ चवच जिभेवर रेंगाळते आणि मनाला तृप्त करते!
