स्वर-ताल आणि संस्कारांचा वारसा जोपासणारे बहुआयामी व्यक्तिमत्व : मनोज चव्हाण
भारतीय शास्त्रीय संगीताची परंपरा केवळ स्वरांनी नाही, तर ती गुरु-शिष्य परंपरेने आणि निष्ठेने जिवंत राहिली आहे. याच परंपरेतील एक उमदे नाव म्हणजे मनोज तारा रामचंद्र चव्हाण. तबला वादक, संगीत शिक्षक आणि क्रीडा संघटक अशा विविध भूमिकांमधून त्यांनी कलेची सेवा करत नवी पिढी घडवण्याचे व्रत स्वीकारले आहे.
सांगीतिक जडणघडण आणि दिग्गजांचा सहवास
मनोजजींच्या तबला शिक्षणाची सुरुवात बनारस घराण्याचे आंतरराष्ट्रीय ख्यातीचे कलाकार पंडित अरविंदकुमार आझाद यांच्या मार्गदर्शनाखाली झाली. उमेदीच्या काळात त्यांना केवळ तांत्रिक शिक्षणच मिळाले नाही, तर पंडित भीमसेन जोशी, पंडित जितेंद्र अभिषेकी, पंडित संजीव अभ्यंकर आणि पंडिता पदमाताई देशपांडे यांसारख्या थोर दिग्गजांच्या गायन साथसंगतीचे मार्गदर्शन लाभले.
केवळ गायनच नव्हे, तर नृत्याच्या क्षेत्रातही त्यांनी आपल्या वादनाचा ठसा उमटवला आहे. प्रसिद्ध कथक नर्तिका श्रीमती रोहिणी भाटे, पंडिता मनीषा साठे आणि पंडिता शाम्भवी वझे यांच्यासोबत कथक नृत्याची साथसंगत करताना त्यांना तालाचे सूक्ष्म धडे मिळाले.
शैक्षणिक वाटचाल आणि सुवर्णकाळ
पुण्याच्या नामांकित मॉडर्न महाविद्यालयातून बी.कॉम पूर्ण करत असतानाच, मनोजजींनी कल्याणी करंडक, फिरोदिया करंडक आणि भारत विकास परिषद अशा मानाच्या स्पर्धांमध्ये आपली मोहोर उमटवली. महाविद्यालयीन जीवनात मिळालेल्या संधींमुळेच त्यांचा सांगीतिक अनुभव समृद्ध झाला. पुढे पुणे विद्यापीठाच्या ललित कला केंद्रातून (सेंटर फॉर परफॉर्मिंग आर्ट्स) त्यांनी एम.ए. (संगीत) ही पदवी विशेष गुणवत्तेसह संपादन केली.
कलेचा वसा आणि वारसा : एक यशस्वी शिक्षक
उत्तम ‘परफॉर्मर’ असूनही, मनोज चव्हाण यांनी केवळ स्वतःच्या प्रसिद्धीचा विचार न करता, आपल्याकडील ज्ञान पुढच्या पिढीला देण्याचे ठरवले. भारती विद्यापीठ, इंदिरा इंटरनॅशनल, विबग्योर, एमआयटी आणि अनिशा ग्लोबल यांसारख्या नामवंत संस्थांमध्ये त्यांनी शेकडो विद्यार्थ्यांना संगीताचे धडे दिले. आज त्यांचे अनेक विद्यार्थी देश-विदेशात पूर्णवेळ कलाकार म्हणून नाव कमवत आहेत, हीच त्यांच्या कामाची खरी पोचपावती आहे.
सामाजिक बांधिलकी आणि संस्कार
“कला केवळ आनंद देत नाही, तर ती आयुष्य कलात्मक पद्धतीने जगायला शिकवते,” हा विचार मनोजजी मांडतात. केवळ वर्गात शिकवून न थांबता, त्यांनी विद्यार्थ्यांना सामाजिक भानही दिले.
स्वच्छता मोहीम : गड-किल्ले आणि सार्वजनिक ठिकाणांच्या स्वच्छतेसाठी ते सातत्याने प्रयत्नशील असतात.
परंपरा जतन: आज दुबई, अमेरिकेसारख्या देशांतून विद्यार्थी त्यांच्याकडे ऑनलाईन माध्यमातून भारतीय परंपरा आणि अभिजात कला शिकत आहेत.
कला-क्रीडा क्षेत्रातील नेतृत्व
सध्या ते श्री खंडेराय प्रतिष्ठान शिक्षण संस्थेमध्ये कला-क्रीडा विभाग प्रमुख म्हणून कार्यरत आहेत. विद्यार्थ्यांमधील सुप्त गुण ओळखून त्यांना राज्य आणि राष्ट्रीय स्तरापर्यंत पोहोचवण्यासाठी ते झटत आहेत. त्यांच्या मार्गदर्शनाखाली अनेक खेळाडू आज देशासाठी खेळण्याचे स्वप्न पाहत आहेत.
संपर्क: मनोज तारा रामचंद्र चव्हाण
९९२३०७४५०२ / ९८८१९१०१०१
