अग्रलेख : डांबरी रस्ते, बदललेली माणसं आणि भेसळयुक्त पोटं!
“काय दिवस होते ते!” – असं म्हटलं की आजची ही ‘डिजिटल’ पिढी आपल्याकडे अजब नजरेने बघते. पण त्यांना काय ठाऊक, अरे ज्या मातीच्या रस्त्यावरून आम्ही अनवाणी चाललो, त्या मातीत ‘माणुसकीचा ओलावा’ होता आणि पोटात ‘शुद्ध अन्नाचा’ विसावा होता. आज रस्ते चकाचक झाले, हायवे झाले, आणि माणसाचं डोकंही त्या हायवेसारखं रिकामं आणि गुळगुळीत झालंय!
१. रस्त्याचं डांबर आणि अन्नाचा ‘पंचनामा’!
पूर्वी रस्ते साधे होते, मातीचे होते. रस्ता खराब झाला की अख्खं गाव घमेली घेऊन बाहेर पडायचं. आज रस्ते आरशासारखे झालेत, पण त्यात स्वतःचं तोंड बघायची सोय उरली नाही, कारण माणसांच्या वृत्ती आता गुळगुळीत आणि स्वार्थी झाल्या आहेत. कंत्राटदार आणि नगरसेवक हॉटेलमध्ये एकत्र बसतात—फक्त स्वतःची घरं सावरण्यासाठी!
आणि अन्नाचं तर विचारूच नका! पूर्वी दोन रुपयांत पोतंभर धान्य यायचं आणि त्या भाकरीचा वास गल्लीच्या टोकापर्यंत सुटायचा. आज पिशवीभर गुलाबी नोटा घेऊन बाजारात जावं लागतं, तेव्हा कुठं हातभर सामान येतं. प्रचंड महागाई, अफाट खर्च आणि वरून अन्नात ‘भेसळ’! प्रगती एवढी झालीय की, आता शुद्ध दूध प्यायलं तर माणसाला जुलाब होतात, कारण पोटाला आता ‘भेसळीचीच’ सवय झालीय!
२. निवडणुकीचं ‘स्वप्न’ आणि मतदारांचा ‘वनवास’!
या डांबरी रस्त्यावरून फिरणाऱ्या नेत्यांची जात तर सर्वात न्यारी! निवडणुका जवळ आल्या की हे ‘आश्वासनांचे जादूगार’ अचानक ‘साधुसंत’ बनतात. तेव्हा त्यांना रस्त्यावरचा खड्डाही दिसतो आणि गरिबाच्या पोटातला खड्डाही! पायरी चढून आपल्या दारात येतील, वाकून नमस्कार करतील आणि आश्वासनांचा असा काही पाऊस पाडतील की वाटतं— आता साक्षात ‘स्वर्ग’ याच डांबरी रस्त्यावरून आपल्या गावात उतरणार!
पण एकदा का मतपेटीतून ‘दान’ पदरात पडलं, की यांची मेमरी ‘फॉर्मेट’ होते! हे नेते निवडणुकीपुरते आश्वासन देतात आणि निवडून आले की मतदारांना असं विसरतात, जणू त्यांना जन्मजात ‘विस्मरणशक्ती’चं वरदान मिळालंय! निवडणुकीच्या काळातलं ते गोड बोलणं आणि निवडणुकीनंतरचा हा विसर बघितला की वाटतं, मतदार राजा फक्त मतदानापुरता ‘राजा’ असतो, त्यानंतर तो केवळ त्या डांबरी रस्त्यावरची धूळ बनतो!
३. लक्ष्मी आली, पण माणुसकी गेली!
सर्वात मोठं दुःख हेच की, आज ‘माणूस’ नावाच्या चलनाचा भाव कोसळलाय आणि ‘पैसा’ नावाचा कागद परमेश्वर झालाय. पूर्वी माणसाला किंमत होती. कुणाच्या घरात चूल पेटली नाही, तर अख्खी गल्ली धावून यायची. आज बाजूच्या फ्लॅटमध्ये माणूस मेला तरी ‘ग्रुपवर’ मेसेज येईपर्यंत कोणाला पत्ता नसतो. पैशाच्या हव्यासापोटी नाती भेसळयुक्त झाली आहेत. ज्या बापानं रक्ताचं पाणी करून पोराला शिकवलं, तोच पोरगा आज बापाच्या म्हातारपणाचा हिशोब पैशात मांडतोय!
समारोप: जाऊ द्या हो, सगळं ‘गोड’ मानूया!
पण इतकं सगळं असलं तरी, आपण रडत बसायचं का? छे! रस्ते डांबरी झाले म्हणून काय झालं, गाडीचा प्रवास तर सोपा झाला ना? फक्त त्या वेगात मागच्या माणसाला विसरू नका, एवढंच! महागाई वाढली, मान्य आहे! पण म्हणूनच आपल्याला घरच्या भाकरीची आणि आईच्या हातच्या चवीची किंमत कळली.
शेवटी काय, रस्ते कितीही गुळगुळीत झाले तरी आपल्या मनातली माणुसकीची ‘गुळपापडी’ विरघळू देऊ नका. खिशातल्या नोटांपेक्षा ओळखीच्या माणसांची ‘चिल्लर’ जमवा, तीच संकटकाळी कामाला येईल. “हसत राहा, खेळत राहा आणि लक्षात ठेवा—रस्त्यावरचं डांबर कितीही काळं असलं, तरी तुमचं हसू मात्र दुधाल पांढरं असायला हवं!”
