८१६ च्या प्रस्तावावर नाना पाटेकरांचा ‘जळजळीत’ सवाल.!
आज देशाच्या राजकारणात एका नव्या प्रस्तावाची वावटळ उठली आहे— खासदारांची संख्या ५४३ वरून थेट ८१६ करण्याचा प्रस्ताव! वरवर पाहता हा लोकशाहीच्या विस्ताराचा प्रयत्न वाटू शकतो, पण या पार्श्वभूमीवर ज्येष्ठ अभिनेते नाना पाटेकर यांनी मांडलेला मुद्दा मात्र आज प्रत्येक प्रामाणिक करदात्याच्या काळजाला चरे ओढत आहे.
१. जनतेचा घाम की ‘माननीयांची’ चैन?
नानांनी विचारलेला प्रश्न साधा पण अत्यंत अस्वस्थ करणारा आहे. एका बाजूला देशातील सामान्य नागरिक महागाईच्या वणव्यात होरपळतोय. आपला घाम गाळून तो जो ‘टॅक्स’ भरतो, तो देशाच्या विकासासाठी असावा अशी त्याची किमान अपेक्षा असते. पण जेव्हा सध्याच्या ५४३ खासदारांच्या पगार, भत्ते, आलिशान बंगले आणि सुरक्षेचा अवाढव्य खर्च समोर येतो, तेव्हा सामान्यांचे डोळे पाणावतात. आता ही फौज ८१६ होणार! याचा अर्थ जनतेच्या तिजोरीवर पडणारा हा भार ‘विकासाचा अभिषेक’ नसून तो सर्वसामान्यांच्या खिशावरचा ‘घाव’ ठरणार आहे का?
२. गृहिणींचा ‘किचन’ कल्ला आणि खासदारांचा थाट!
या ८१६ खासदारांच्या चर्चेने घराघरातील ‘बजेट’ सांभाळणाऱ्या गृहिणी मात्र चांगल्याच पेटून उठल्या आहेत. संध्याकाळी सोसायटीच्या बाकावर रंगलेली ही एक विनोदी पण डोळ्यात अंजन घालणारी चर्चा बघा:
पहिली गृहिणी: “अगं ऐकलंत का? आता खासदार ८१६ होणार म्हणे!”
दुसरी गृहिणी: “बापरे! ८१६? म्हणजे आता आमच्या गल्लीत पण एखादा खासदार दिसेल की काय? जसं लग्नात पंगतीला वाढपी वाढले की जेवण चांगलं मिळतं, तसं आम्हाला पण काय चांगलं मिळणार का?”
तिसरी गृहिणी: “छे ग बाई! इथे गॅस संपला की आमचं धाबं दणाणतं, भाजीवाल्याकडे दोन रुपयांसाठी आम्ही ‘भाजीसोबत कढीपत्ता फुकट द्या’ म्हणून भांडतो आणि इकडे सरकार खासदारांची नवी पंगत मांडतंय! ८१६ खासदार म्हणजे ८१६ एअर कंडिशन्ड बंगले! आमच्याकडे तर साधा फॅन चालू केला तरी साहेब म्हणतात— ‘वीज बिल जास्त येईल, बंद करा!'”
चौथी गृहिणी (उपरोधाने): “अगं, खासदारांची संख्या वाढली की लोकशाही मजबूत होईल असं ते म्हणतात.”
पहिली गृहिणी: “लोकशाहीचं काय माहिती नाही ग, पण माझ्या किचनमधली ‘शाही’ तर कधीच गायब झालीय! आता फक्त ‘लोक’ उरलोय आम्ही आणि महागाईचा ‘शाही’ तडाखा! ८१६ जण तिथे संसदेत बाकं वाजवतील आणि इकडे आम्ही रिकाम्या डब्यांवर चमचे वाजवायचे का?”
गृहिणींचा हा ‘गोड’ विनोद राज्यकर्त्यांच्या डोळ्यात पाणी आणणारा आहे. ५४३ जणांचे ‘लाड’ पुरवताना सामान्य कुटुंबाचा कणा मोडला आहे, तिथे नव्या पावणेतीनशे पाहुण्यांची भर म्हणजे गृहिणींच्या संयमाची कसोटीच आहे!
३. गर्दी वाढली म्हणजे प्रश्न सुटतील काय?
संख्या वाढवली की कामं वेगवान होतात, हा तर्क तसा लंगडाच वाटतो. ५४३ खासदार असताना जर मूलभूत प्रश्न सुटत नसतील, तर आणखी पावणेतीनशे लोक वाढवून कोणता चमत्कार होणार? संसदेत होणारे गोंधळ आणि वाया जाणारे तास पाहिले, तर ८१६ जण तिथे गेल्यावर नक्की काय करतील? चर्चेचा दर्जा वाढण्यापेक्षा तिथे फक्त गर्दीच वाढणार नाही का?
क्लायमॅक्स: आशेचा नवा प्रकाश
नाना पाटेकर यांनी मांडलेला हा मुद्दा केवळ व्यवस्थेवरचा राग नाही, तर या देशावरचं अपार प्रेम आणि काळजी आहे. जर हा ८१६ चा आकडा खरंच सत्यात येणार असेल, तर त्याचा शेवट ‘खर्चाच्या ओझ्या’त न होता ‘कर्तव्याच्या फळा’त व्हायला हवा.
कल्पना करा— जर या वाढलेल्या संख्येमुळे प्रत्येक खासदाराला आपल्या मतदारसंघातील शेवटच्या घरापर्यंत पोहोचता आलं, जर गृहिणींच्या चुलीपर्यंत सवलती खऱ्या अर्थाने झिरपल्या, आणि जर संसदेत गोंधळाऐवीजी सामान्यांच्या आयुष्यात सुखाचे दिवस आणणारी अर्थपूर्ण चर्चा झाली, तर हा खर्च कोणालाच टोचणार नाही.
शेवटचा शब्द:
लोकशाहीत खुर्च्यांच्या आकड्यांपेक्षा त्या खुर्चीवर बसणाऱ्या माणसाची ‘नियत’ महत्त्वाची असते. संख्या ५४३ असो वा ८१६, जर नियत साफ असेल, तर या देशाचा सामान्य नागरिक आणि काटकसर करणारी गृहिणी आनंदाने आपला वाटा उचलत राहील. येणारा काळ हा केवळ खासदारांच्या संख्येचा नव्हे, तर सामान्यांच्या ‘समाधानाचा’ काळ ठरो!
कारण लोकशाहीचा खरा सोहळा संसदेच्या इमारतीत नसून, गृहिणींच्या स्वयंपाकघरातील तृप्ततेत आणि देशातील शेवटच्या माणसाच्या समाधानात असतो!
