प्रशासनाचा ढिम्मपणा अन् आपटा गावाचा ‘जलप्रलय’; दरवर्षी आश्वासनांचे ‘मगरमच्छ’, यंदा मात्र घरातच ‘सुसर’!
सुनील पाटील, आपटा (पनवेल)
मुसळधार पावसाच्या एकाच तडाख्याने पनवेल तालुक्यातील आपटा गावाला पुन्हा एकदा पुराचा इतका अथांग वेढा बसला आहे, की अख्खं गाव सध्या जलमय पर्यटनाचा फुकट आनंद घेतंय. मुख्य संपर्क रस्ता पूर्णपणे पाण्याखाली गेल्यामुळे गावाचा बाहेरील जगाशी संपर्क असा तुटलाय, की गावकऱ्यांना आता ‘वर्क फ्रॉम होम’ ऐवजी ‘वर्क फ्रॉम बोट’ सुरू करावं लागेल अशी चिन्हे आहेत.
दरवर्षी पावसाळ्यात उद्भवणाऱ्या या गंभीर समस्येवर प्रशासनाकडून कोणतीही ठोस उपाययोजना होत नसल्याने, संतप्त गावकऱ्यांनी “आम्हाला दरवर्षी आश्वासनांचे ‘मगरमच्छ’ नकोत, यंदा थेट घरातच सुसर शिरल्यासारखी अवस्था झाली आहे,” अशा शब्दांत प्रशासकीय नाकर्तेपणाचा जाहीर पंचनामा केला आहे. ‘आपटा’ म्हणजे दसऱ्याला सोनं म्हणून ज्याची पानं लुटली जातात ते झाड, पण सरकारी साहेबांच्या कृपेने या गावातील नागरिकांना सोन्याऐवी दर पावसाळ्यात पुराचे पाणीच हक्काने लुटायला लागत आहे.
गावातील जुना कोळीवाडा, नदीकाठील वस्ती आणि सखल भागांत पुराचे पाणी जणू काही ‘होम डिलिव्हरी’ करावी तशा वेगाने शिरले आहे. लोकांच्या घरांत पाणी इतक्या हक्काने घुसले आहे, की घरातल्या तांदळाच्या डब्यापासून ते टीव्ही-फ्रिजपर्यंत सगळ्यांनीच ‘जलसमाधी’ घेण्याचे ठरवलेले दिसते. पुराचा सर्वाधिक फटका स्थानिक लहान व्यापारी आणि दुकानदारांना बसला आहे. किराणा दुकानातली साखर आधीच विरघळली, तर औषधांच्या दुकानातली सिरप पाण्याच्या प्रवाहात स्वतःच वाहून गेली. लाखो रुपयांचा माल पाण्यात उत्तम पोहताना पाहून व्यापाऱ्यांच्या डोळ्यांतले पाणी आणि रस्त्यावरचे पाणी, यात फरक करणे कठीण झाले असून गावातील आर्थिक व्यवहार पूर्णपणे ठप्प झाले आहेत.
संपर्क तुटल्यामुळे गावात दूध, औषधे आणि इंधनाचा तुटवडा निर्माण झाला असून, वीजपुरवठा खंडित होण्याची आणि पाहुणे म्हणून येणाऱ्या सापांची भीती गावकऱ्यांना सतावत आहे. गावातील आदिवासी वाड्या आणि दुर्गम वस्त्यांमध्ये परिस्थिती तर देव जाणे अशी झाली आहे. आपत्कालीन क्रमांकावर संपर्क साधूनही प्रशासनाकडून मिळणारा प्रतिसाद इतका ‘गतिमान’ आहे, की तिथून उत्तर यायला थेट पुढचा पावसाळा उजाडेल! शेवटी सरकारी मदतीची वाट न पाहता, गावकरीच स्वतः हनुमानासारखे छाती ठोकून रुग्णांना आणि गरोदर महिलांना खांद्यावर घेऊन पुरातून वाट काढत आहेत.
“आपटा गावात दरवर्षी हीच परिस्थिती उद्भवते, मात्र प्रशासनाकडून केवळ पांढऱ्या कपड्यांमधील पाहणीचे ‘दौरे’ आणि पोकळ आश्वासने दिली जातात,” असा थेट आरोप ग्रामस्थांनी केला आहे. नेत्यांच्या आश्वासनांच्या कागदांची होडी केली, तरी गावकरी नदी पार करतील इतकी कागदपत्रे गोळा झाली आहेत; पण उंच पूल, प्रभावी पूरनियंत्रण व्यवस्था आणि बचावनौका या मागण्या वर्षानुवर्षे कागदावरच सुखनैव प्रलंबित आहेत. सामाजिक कार्यकर्ते स्वप्नील भोवड यांनी या ‘पाण्यातल्या’ परिस्थितीची प्रत्यक्ष पाहणी करून रायगड जिल्हा प्रशासनाला तातडीने बचाव पथके, बोटी, वैद्यकीय साहाय्य आणि अन्नधान्य पुरवण्याची मागणी केली आहे, अन्यथा प्रशासकीय खुर्च्या उखडण्याचा इशारा दिला आहे.
स्थानिक नागरिक प्रथमेश काकडे यांनी गावकऱ्यांची व्यथा मांडताना सांगितले की, दरवर्षी पाऊस आला की आमचा जीव टांगणीला लागतो. आम्हाला सरकारी अधिकाऱ्यांची ती कोरडी आश्वासने आणि तात्पुरती मलमपट्टी नको, तर या समस्येवर कायमचा तोडगा हवा आहे. रायगड जिल्हा प्रशासन, आपत्ती व्यवस्थापन विभाग आणि सार्वजनिक बांधकाम विभागाने आतातरी झोपेतून जागे व्हावे, पूरग्रस्त कुटुंबे आणि नुकसानग्रस्त दुकानदारांना त्वरित आर्थिक मदत व नुकसानभरपाई जाहीर करावी, अशी एकमुखी मागणी आपटा ग्रामस्थांनी केली आहे. सध्या तरी आपटा गाव केवळ देवाच्या आणि स्वतःच्याच हिमतीवर तरंगत आहे, हेच खरे!
