अग्रलेख: ‘जिद्द’ श्वेताची, ‘पदवी’ शिवाजी विद्यापीठाची आणि ‘सार्थ अभिमान’ समस्त चौगुले परिवाराचा..
मेहबूब सर्जेखान (ज्येष्ठ संपादक)
कौटुंबिक जबाबदाऱ्यांचा आणि संसाराचा गाडा हाकत असताना अनेकदा स्त्रियांची स्वप्ने मागे पडतात. परंतु, कौटुंबिक कर्तव्ये चोख बजावून, प्रशासकीय पदाची धुरा सांभाळत जेव्हा एखादी स्त्री शैक्षणिक क्षेत्रातील सर्वोच्च शिखर सर करते, तेव्हा तो क्षण केवळ एका कुटुंबाचा राहत नाही, तर संपूर्ण समाजासाठी प्रेरणादायी ठरतो. कोल्हापूरच्या शिवाजी विद्यापीठाच्या शिक्षण शास्त्र विभागातून सर्वोच्च ‘पीएचडी’ (Ph.D.) पदवी प्राप्त करणाऱ्या **प्राचार्य सौ. श्वेता सचिन चौगुले** यांचे यश याच श्रेणीत मोडणारे आहे.
आपल्या देशात स्त्रियांसाठी शिक्षणाची दारे खुली करणाऱ्या क्रांतीज्योती सावित्रीबाई फुले यांनी जो ज्ञानाचा दिवा लावला, त्याच सावित्रीच्या लेकी आज कर्तृत्वाच्या नवनव्या शिखरांवर आपल्या यशाची पताका फडकवत आहेत. सावित्रीबाईंनी पेरलेल्या शिक्षणाच्या विचारांचा वारसा पुढे चालवत, प्राचार्य श्वेता यांनी शिक्षण शास्त्र या विषयातच घेतलेली ही सर्वोच्च पदवी म्हणजे खऱ्या अर्थाने सावित्रीच्या विचारांना दिलेली एक कृतीशील वंदना आहे.
शिक्षण ही एक निरंतर चालणारी प्रक्रिया आहे, पण ती पूर्णत्वास नेण्यासाठी केवळ औपचारिक प्रवेश पुरेसा नसतो. **शिकण्यासाठी जिद्द, चिकाटी आणि मनापासून आवड असावी लागते, तरच संकटांवर मात करून यशाचे सर्वोच्च शिखर गाठता येते.** प्राचार्य श्वेता यांनी आपल्या अखंड अभ्यासातून आणि ज्ञानसाधनेतून नेमकी हीच गोष्ट आज पुन्हा एकदा सिद्ध करून दाखवली आहे.
प्राचार्य श्वेता यांचे व्यक्तिमत्त्व केवळ प्रशासकीय चौकटीपुरते मर्यादित नाही, तर **त्या एक प्रगल्भ आणि संवेदनशील लेखिका देखील आहेत.** एका लेखिकेचे संवेदनशील मन आणि अचूक निरीक्षण जेव्हा त्यांच्या संशोधनात उतरले, तेव्हा त्यांच्या अभ्यासाला एक वेगळीच उंची प्राप्त झाली. शब्दांवर प्रभूत्व असणाऱ्या एका लेखिकेने जेव्हा शिक्षणाचा गाढा अभ्यास करून ‘पीएचडी’पर्यंत मजल मारली, तेव्हा त्यांच्या लेखणीचा आणि ज्ञानाचा हा सुंदर संगम संपूर्ण शैक्षणिक क्षेत्राला समृद्ध करणारा ठरला आहे.
आधीच महाविद्यालयाचे ‘प्राचार्य’ पद सांभाळणे म्हणजे संपूर्ण शैक्षणिक प्रशासनाचे शिवधनुष्य पेलण्यासारखे आहे. विद्यार्थ्यांचे भविष्य, प्राध्यापकांचे संकलन आणि दैनंदिन व्यवस्थापन या सर्व जबाबदाऱ्या पार पाडत असताना, स्वतःच्या संशोधनासाठी वेळ काढणे आणि सोबतीला आपली लिहिण्याची आवड जपणे ही अत्यंत खडतर गोष्ट आहे. ‘जिद्द, मेहनत आणि अविरत कष्ट’ या शब्दांचा वापर आपण अनेकदा सहज करतो, पण प्राचार्य श्वेता यांनी या शब्दांना आपल्या कृतीतून प्रत्यक्ष रूप दिले आहे.
“एकीकडे महाविद्यालयाच्या प्राचार्य पदावरून प्रशासनाचा गाडा समर्थपणे हाकायचा, लेखिका म्हणून आपल्या शब्दांनी समाजमन जोडायचे आणि दुसरीकडे संशोधनाचा अथांग सागर पार करायचा! क्रांतीज्योती सावित्रीबाईंचा आदर्श डोळ्यांसमोर ठेवून; आंतरिक आवड, जिद्द आणि चिकाटीच्या बळावर श्वेता यांनी मिळवलेले हे यश थक्क करणारे आहे.”
या संपूर्ण प्रवासात पडद्यामागे राहून, पत्नीच्या स्वप्नांना पंख देणारे आणि त्यांच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहणारे त्यांचे पती **डॉ. श्री. सचिन चौगुले** आणि समस्त चौगुले परिवार यांचे कौतुक केल्याशिवाय हा लेख पूर्ण होऊ शकत नाही. जेव्हा पती स्वतः उच्चशिक्षित आणि ‘डॉक्टर’ असतात, तेव्हा त्यांना या प्रवासातील कष्टांची आणि अभ्यासाची खरी किंमत ठाऊक असते. स्वतः डॉक्टर असलेल्या पतीने आपल्या पत्नीच्या पाठीशी खंबीरपणे उभे राहून, तिच्या पंखांना बळ देणे आणि आज तिच्या या यशाने आपला ऊर अभिमानाने भरून येणे, हा एका सुसंस्कृत आणि आदर्श कुटुंबाचा परिपाठ आहे.
कुटुंबाचा आणि अशा विद्वानाचा भक्कम पाठिंबा असल्याशिवाय अशी प्रकारची उत्तुंग भरारी घेणे शक्य नसते. आज या सुवर्णक्षणी चौगुले परिवाराचा ऊर अभिमानाने भरून आला असणार यात तीळमात्र शंका नाही. डॉ. श्वेता यांनी केवळ एक पदवी मिळवली नाही, तर कर्तृत्वाच्या आणि शब्दांच्या बळावर स्वप्नांना कशी उत्तुंग भरारी देता येते, याचा एक नवा आदर्श निर्माण केला आहे. आता चौगुले परिवाराच्या शिरपेचात एकाच वेळी दोन-दोन ‘डॉक्टर’ असण्याचा हा दुग्धशर्करा योग खरोखरच कौतुकास्पद आहे.
अखंड परिश्रम आणि अढळ ध्येयवादाच्या जोरावर मिळवलेले हे यश चौगुले परिवारासाठी आणि शैक्षणिक क्षेत्रासाठी सोन्याहून पिवळे आहे.
**डॉ. प्राचार्य सौ. श्वेता सचिन चौगुले!** आपल्याला या सुवर्ण यशाबद्दल आणि भावी वाटचालीसाठी मनापासून अनंत शुभेच्छा! तुमच्या ज्ञानाचा, जिद्दीचा आणि समृद्ध लेखणीचा शैक्षणिक व साहित्य क्षेत्राला असाच लाभ मिळत राहो आणि तुमची ही उत्तरोत्तर प्रगतीची घोडदौड अशीच अविरत सुरू राहो, हीच सदिच्छा!
