कायदा खिशात अन पाय पाण्यात !’ पोलीस ओरडतच राहिले, मोहम्मद पांडवकड्यावरून वाहून गेला..!
सुनील पाटील :
अहो, काय म्हणावे या कलियुगातील मानवी बुद्धीला! देवाने माणसाला विचार करण्यासाठी मेंदू दिला, पण आपल्या तरुणाईला वाटते की तो फक्त डोक्यात घालण्याच्या ‘हेल्मेट’ पुरताच मर्यादित आहे. आता हेच पाहा ना, नवी मुंबई पोलीस प्रशासनाने अगदी काल-परवा ‘भारतीय नागरिक सुरक्षा संहिता २०२३’ (BNSS) नावाचे मोठे जाडजूड कायद्याचे पुस्तक उघडून, त्यातील **कलम १६३** चा (जो आधीचा १४४ होता बरं का!) कायदेशीर शिक्का मारला. पांडवकडा आणि ओवेकॅम्प धरणाचा संपूर्ण परिसर ‘प्रतिबंधित क्षेत्र’ म्हणून घोषित केला आणि तिथे मोठेमोठे फलक लावले— ‘पुढे जाणे कायद्याने गुन्हा आहे!’
पण आमच्या शौकीन पर्यटकांना वाटले, “अहो, हा तर पोलिसांचा आमच्या धाडसाला दिलेला कायदेशीर सन्मान आहे! जाहीर निमंत्रण आहे!” जिथे कायद्याची बंदी, तिथे तर आधी गेले पाहिजे, हा आमचा अस्सल बाणा!
तळोजा फेज २ मधून निघालेला आमचा २५ वर्षांचा मोहम्मद नावाचा गडी. तो तरी मागे कसा राहणार? ‘पांडवकड्या’चा तो उंचावरून कोसळणारा पांढराशुभ्र पाण्याचा प्रवाह पाहून त्याचा उत्साह अगदी गगनात मावेनासा झाला असेल. “कायदा आणि पोलीस? ते आमच्या खिशात!” अशा आविर्भावात मोहम्मदने त्या निसर्गाच्या रौद्ररुपात पाऊल टाकले. पण त्या बिचाऱ्याला काय माहीत, की डोंगरमाथ्यावरून येणारे पाणी हे कायदेमंडळात मंजूर झालेल्या कलमांसारखे सुटसुटीत नसते! पाण्याचा वेग प्रचंड, आणि मोहम्मदचा अंदाज पार चुकला. निसर्गाने पोलिसांच्या नोटीसची वाट पाहिली नाही, पाण्याचा प्रवाह मोहम्मदला सोबत घेऊन थेट पुढे निघून गेला!
क्षणार्धात आनंदाचे रूपांतर कायदेशीर आक्रोशात झाले. पोलिसांना सुगावा लागला. जे पोलीस मगाशी ‘कायद्याचे पालन करा’ म्हणून ओरडत होते, तेच आता ‘आपत्ती व्यवस्थापन कायद्या’नुसार नेमलेले आपले पोहणारे शूरवीर घेऊन घटनास्थळी धावले. दुपारपासून पाण्यात मोहम्मदचा शोध सुरू झाला. शोध पथकाचे जवान कायद्याचे कर्तव्य बजावत पाण्यात हातपाय मारत होते, पण तोपर्यंत संध्याकाळ झाली. डोंगरावरून येणाऱ्या पाण्याने तर जणू प्रशासनालाच आव्हान दिले, “आता अंधार पडलाय, कोर्टाची वेळ संपली, घरी जा!” शेवटी नियतीपुढे आणि निसर्गाच्या अंधारापुढे प्रशासनाला नमते घ्यावे लागले. सुरक्षा नियमांचे पालन करत ‘आजचे शोधकार्य थांबवले आहे, उद्या सकाळी पुन्हा येऊ’ असे जाहीर करून शोध पथक परतले.
अहो, पण या संपूर्ण प्रकरणातून एकच मर्म कळते. पोलीस जेव्हा भारतीय नागरिक सुरक्षा संहितेचे कलम दाखवून ‘तिथे जाऊ नका’ म्हणून नोटीस जारी करतात, तेव्हा त्यांना तुमच्या आनंदाचा विरस करायचा नसतो, तर तुमच्या घरात वाट पाहणाऱ्या आई-बापाच्या डोळ्यांतील पाण्याचा आणि कायद्याच्या सुव्यवस्थेचा विचार करायचा असतो. पण हे या ‘उतावळ्या’ तरुणाईला कोण समजावणार? मोहम्मद उद्या सापडेलही, पण तोपर्यंत ‘कायद्याचे उल्लंघन पाठीशी, अन् जीव टाकला संकटात’ या म्हणीचा प्रत्यय संपूर्ण खारघरला आला आहे, एवढे मात्र नक्की!
