आमचं ठरलंय : आमचं उर्वरित आयुष्य रांगेतच जाणार!
माणूस हा समाजप्रिय प्राणी आहे की नाही, यावर जगातील तत्त्वज्ञांचे आणि शास्त्रज्ञांचे आजही एकमत झालेले नाही; पण माणूस हा ‘रांगेत उभा राहणारा प्राणी’ आहे, यात मात्र तीळमात्र शंका उरलेली नाही. काळाचे चक्र फिरले, राजवटी बदलल्या, विज्ञानाने शिखरे पादाक्रांत केली, पण या मातीत एक गोष्ट अढळ राहिली आहे— ती म्हणजे ही ‘रांग’!
रांगेचे रामायण
आमच्या तरुणपणी रांगा असायच्या त्या रॉकेलसाठी किंवा स्वस्त धान्याच्या दुकानाबाहेर. हातात रिकामे डबे आणि पिशव्या घेऊन उभे राहिलेले ते ‘रांगवीर’ पाहिले की वाटायचं, जणू काही हे लोक तिथे धान्य घ्यायला नाही, तर जगाचा उद्धार करायला उभे आहेत. कपाळावर आठ्या आणि डोळ्यात सरकारी यंत्रणेबद्दलचा तिरस्कार घेऊन तासनतास उभा असलेला मराठी माणूस हा रांगेचा मूळ पुरुष! मग काळ बदलला, रॉकेल संपले आणि गॅस आला. पण रांग काही सुटेना. फरक इतकाच की, आता डब्याऐवजी ‘सिलेंडर’ आले. ज्याने रांगेत उभं राहून संसाराचे युद्ध जिंकलं, त्यालाच खऱ्या अर्थाने ‘पुरुष’ मानलं जाऊ लागलं.
डिजिटल रांगेचा ‘डिजिटल’ जाच
आजच्या संगणक युगात लोकांना वाटलं होतं की रांगा संपतील. कसलं काय? आता रांगा ‘ऑनलाइन’ झाल्या आहेत. ‘सर्व्हर डाऊन’ असल्यामुळे लॅपटॉपसमोर ताटकळत बसलेला माणूस हा जुन्या काळातील रेशनच्या रांगेतल्या माणसापेक्षा जास्त केविलवाणा दिसतो. रेल्वेचं तिकीट असो वा मुलांचे ॲडमिशन, ‘क्लिक’ करण्यापूर्वीची ती धडधड आणि वेटिंग लिस्टचा तो अक्राळविक्राळ आकडा… विठ्ठलाच्या दर्शनासाठी पंढरपुरात उभी राहते, तशीच ही ‘डिजिटल’ वारी आहे!
“रांगेत उभा असलेला माणूस हा जगातील सर्वात संयमी प्राणी असतो, कारण त्याला माहित असतं की जर आपण रांग सोडली, तर मागचा माणूस आपल्या पुढे जाणारच, पण आपल्याला पुन्हा शेवटून सुरुवात करावी लागणार!”
रांग: एक आपली संस्कृती!
पुण्यात तर रांगेला एक वेगळंच ‘स्टेटस’ आहे. एखाद्या प्रसिद्ध अमृततुल्य चहाच्या दुकानाबाहेर लागलेली रांग असो किंवा लक्ष्मी रोडवरच्या सेलसाठी लागलेली गर्दी… तिथे उभा असलेला माणूस ‘आपण काहीतरी ऐतिहासिक कार्य करत आहोत’ अशा आविर्भावात उभा असतो. कारणं बदलत राहतात— कधी नोटाबंदीच्या काळात बँकेसमोर, कधी ‘हाऊसफुल्ल’ सिनेमाच्या तिकीटासाठी, तर कधी सरकारी कचेरीतील खिडकीबाहेर.
थोडक्यात काय…
कारण बदलली तरी आमची रांग बदलत नाही. रांगेत उभा राहणं हा आमचा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो आम्ही शेवटच्या श्वासापर्यंत ताटकळत बजावणारच! प्रशासनाच्या ढिसाळ कारभारामुळे असो वा आधुनिक तंत्रज्ञानाच्या लहरीपणामुळे, सामान्यांचे ‘उर्वरित आयुष्य रांगेतच जाणार’ हे आता सूर्यप्रकाशाइतके स्वच्छ झाले आहे.
पण काळजी नसावी! या रांगांमुळे निदान आपल्याला जगाची ओळख तरी होते. रांगेत उभं राहून किती नवीन मैत्री झाली, किती लग्नं ठरली आणि किती राजकीय चर्चा रंगल्या… याची मोजदाद कुणी केली?
म्हणूनच, आपण या रांगेचा आनंद घेऊया. निदान तिथे आपल्याला ‘आपला नंबर कधी येणार’ याची तरी चिंता नसते! आणि जर कुणी तुम्हाला विचारलं की, ‘रांगेत उभा राहून काय मिळालं?’, तर स्मितहास्य करत सांगा, “आनंद मिळाला… आणि पुढच्या व्यक्तीच्या कपाळावरच्या आठ्या बघायला मिळाल्या!”
